22 Nisan 2025, 22:36
Borsada alım-satım emri verdiğinde hisse hemen portföyüne geçer.
Peki bu takas nasıl olur? Parayı kim alır? Hisseyi kim teslim eder?
İşte bu arka planda çalışan sistemin adı: Takasbank
Tam adıyla: İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.
Takasbank, Türkiye sermaye piyasalarının takas (ödeme-teslimat) işlemlerini yürüten,
Borsa İstanbul’un %100 iştiraki olan bir özel banka statüsündeki finansal kuruluştur.
Kuruluş: 1991
Bağlı Olduğu Kurum: Borsa İstanbul
Denetleyen: SPK – Sermaye Piyasası Kurulu
Resmi Site: takasbank.com.tr
Borsada bir hisse aldığında:
Satıcının hissesi → alıcıya
Alıcının parası → satıcıya
➡ Bu çift yönlü teslimat sistemine "takas" denir ve Takasbank tarafından güvenli biçimde yapılır.
Yatırım fonları, tahviller ve diğer menkul kıymetler Takasbank nezdinde tutulur.
Bu da fiziki saklama yerine elektronik saklama ile yatırımcıyı güvence altına alır.
Vadeli işlemlerde (VİOP) pozisyonlar için gerekli teminatları tutar
Taraflar arasında anlaşmazlık durumunda işlemi garanti altına alır
Yani hem teminatı korur, hem işlemi tamamlar
Günlük takas verileri
Saklama istatistikleri
Teminat raporları
➡ Kurumlar ve aracı kurumlar için şeffaf veri sağlar
Hisse alım-satımında T+2 sistemi geçerlidir.
Örnek: Pazartesi 10.000 TL’lik hisse aldın → hisse çarşamba portföyüne geçer
Bu süreçte Takasbank, alıcı-satıcı arasında parayı ve hisseyi güvenle aktarır
Parayı alıp hisseyi teslim etmeyenler çıkabilirdi
Fiziksel hisse devri gibi çağ dışı işlemler gerekirdi
Aracı kurumlar arası güven sorunu yaşanırdı
Piyasa işlemez hale gelirdi
Takasbank, borsanın “arka mutfağı”dır.
Yatırımcıya güven verir, piyasaya işlerlik kazandırır.
“Hisse senedini almak kolay, önemli olan arka plandaki güvenliği sağlamak. İşte onu Takasbank yapar.”
