23 Nisan 2025, 17:49
2017'de yapılan referandumla Türkiye, köklü bir sistem değişikliğine gitti:
Parlamenter sistem kaldırıldı, yerine “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi” adı verilen bir başkanlık modeli getirildi.
Ama aradan yıllar geçti, hayat pahalandı, işsizlik arttı, enflasyon tırmandı…
Peki gerçekten sormamız gereken soru şu:
“Bu sistem değişikliğinden kim kârlı çıktı, kim daha da zorlandı?”
Resmî açıklamalarda bu sistemin getirileri şöyle sunuldu:
Hızlı ve etkili karar alma
Koalisyonlar ve hükümet krizlerine son
Güçlü liderlik ve siyasi istikrar
Ama uygulamada işler farklı ilerledi. Çünkü:
Güç tek merkezde toplandı,
Meclis ve yargı etkisizleştirildi,
Denetim ve şeffaflık azaldı.
Tüm yürütme yetkileri tek kişide toplandı.
Bakanlar artık Meclis'e değil, sadece Cumhurbaşkanı'na bağlı.
Bürokrasi doğrudan Saray'a bağlandı.
Milletvekili listeleri, adaylar ve bakanlar tamamen liderin onayıyla belirleniyor.
Parti içi demokrasi neredeyse ortadan kalktı.
Bakanlar ve üst düzey yöneticiler seçilmeden, doğrudan atanıyor.
Meclis’e hesap verme yükümlülükleri yok.
| Alan | Beklenti | Gerçeklik |
|---|---|---|
| Ekonomik rahatlık | Enflasyon düşecek | Enflasyon rekor seviyelere çıktı |
| İstihdam | İşsizlik azalacak | İşsizlik arttı, genç işsizliği patladı |
| Güven ortamı | İstikrar gelecek | Kur dalgaları, güven kaybı derinleşti |
| Demokrasi | Daha etkin yönetim olacak | Yetkiler tek kişide toplandı |
| Sosyal refah | Emekliye, esnafa daha çok destek gelecek | Alım gücü düştü, destekler yetersiz kaldı |
Başkanlık sistemine geçişle birlikte:
Denetim mekanizmaları zayıflatıldı,
Siyasi hesap verebilirlik azaldı,
Halkın yönetime etkisi sembolik hale geldi.
Bu sistem halk için değil; gücü merkezileştirmek isteyen siyaset ve bürokrasi için daha rahat bir model oldu.
Geçiş sürecinde kimse vatandaşa şu net soruyu sormadı:
“Bu sistem hayatınızı kolaylaştıracak mı yoksa yükünüzü artıracak mı?”
Görünen o ki; halk için yük arttı, kazanan ise denetimsiz karar alma gücünü elinde toplayanlar oldu.
Bu yazıyı paylaşarak daha fazla insanın bu soruları sorgulamasına destek olabilirsiniz.
Yorumlarınızı bekliyoruz: Başkanlık sistemi size ne kazandırdı ya da ne götürdü?
